Rządy w Izraelu — jaki system władzy akceptuje Bóg?

Na świecie istnieją różne systemy polityczne i gospodarcze. Biblia pokazuje kilka różnych sposobów sprawowania władzy w Izraelu.

Najważniejsze pytanie brzmi jednak nie tylko: kto rządził, ale przede wszystkim: kto według Boga powinien być najwyższym Władcą, kto ustanawia prawo i jaką władzę powinien mieć człowiek nad innymi ludźmi?

Od razu sprecyzujmy nazewnictwo: Izrael. Pod tą nazwą utożsamiany jest naród Boga, opisany w Starym i w Nowym Przymierzu (Stary i Nowy Testament). Nazwę tę ukradło obecne Państwo żydowskie, które nazywa siebie Izrael. Chcą przekonać świat, że są narodem wybranym, czyli biblijnym Izraelem.

Jest to perfidne kłamstwo. Ci przebierańcy to: żydzi, dlatego prawidłowo powinno nazywać się ich: Państwo żydowskie. Wyraz: żyd nie występuje w Biblii. W Pismach mamy: Hebrajczyków, Izraelitów, Judejczyków. Nie ma żydów. Tę nazwę wymyślono później. Wyraz: żyd bardzo dobrze określa judaizm, który apostoł Paweł nazwał przeciwnikiem Boga:

„Słyszeliście bowiem o moim niegdyś postępowaniu w judaizmie, że ponad miarę prześladowałem zgromadzenie Boga i usiłowałem je niszczyć” — Galatów 1:13.

Obecne systemy władzy

Komunizm

Komunizm zakłada bardzo silną rolę państwa i ograniczenie albo likwidację prywatnej własności środków produkcji.

W praktyce państwa komunistyczne najczęściej były rządzone przez jedną partię, która kontrolowała:

politykę,
gospodarkę,
media,
wojsko,
dużą część życia społecznego.

Władza była więc mocno skupiona w rękach państwa i partii.

Socjalizm

Socjalizm zakłada większą rolę państwa w gospodarce i większą odpowiedzialność państwa za podział dóbr oraz zabezpieczenie społeczne.

Państwo może kontrolować albo posiadać część przedsiębiorstw, usług i infrastruktury.

Socjalizm może występować zarówno w systemach demokratycznych, jak również w systemach bardziej autorytarnych.

Kapitalizm

Kapitalizm jest przede wszystkim systemem gospodarczym.

Jego podstawą są:

własność prywatna,
prywatne przedsiębiorstwa,
handel,
konkurencja,
możliwość gromadzenia majątku.

Państwo może mieć mniejszy albo większy wpływ na gospodarkę, zależnie od konkretnego kraju.

Kapitalizm może funkcjonować przy różnych systemach politycznych.

Demokracja

Demokracja zakłada, że obywatele uczestniczą w wyborze osób sprawujących władzę.

Najczęściej ludzie wybierają:

parlament,
prezydenta,
władze lokalne,
innych przedstawicieli.

W demokracji przedstawicielskiej lud nie podejmuje większości decyzji bezpośrednio, ale wybiera ludzi, którzy powinni podejmować decyzje w ich imieniu.

Komunizm, socjalizm i kapitalizm dotyczą w dużej mierze sposobu organizacji gospodarki i własności, natomiast demokracja określa przede wszystkim sposób wybierania i sprawowania władzy politycznej.

Jakie systemy władzy były w Izraelu?

1. Patriarchowie — Abraham, Izaak i Jakub

Przed powstaniem państwa Izrael podstawową strukturą była rodzina i ród. Na czele rodziny stał patriarcha.

Abraham miał realną władzę nad swoim domem i odpowiadał za jego prowadzenie. Jednak Abraham nie był najwyższym prawodawcą.

To Bóg określał, co jest dobre i właściwe.

System można przedstawić w taki sposób:

Bóg → patriarcha → rodzina i dom

2. Mojżesz — powstanie narodu

Po wyjściu Izraelitów z Egiptu sytuacja się zmieniła.

Powstał naród związany przymierzem z Bogiem.

Mojżesz był:

przywódcą narodu,
sędzią,
pośrednikiem przymierza,
przekazicielem Prawa.

Ale Mojżesz nie tworzył prawa według własnej woli.

Prawo pochodziło od Boga.

To bardzo ważna różnica między tym systemem a zwykłym ludzkim państwem.

Mojżesz nie miał jednak sam sprawować całej odpowiedzialności za naród.

Bóg polecił mu zebrać 70 starszych Izraela:

„Zbierz mi siedemdziesięciu mężów spośród starszych Izraela, o których wiesz, że są starszymi ludu i jego przełożonymi” — Liczb 11:16.

Bóg powiedział, że będą oni razem z Mojżeszem nosić ciężar ludu, aby Mojżesz nie musiał robić tego sam — Liczb 11:17.

Grupa 70 starszych pojawia się również wcześniej — Wyjścia 24:1, 9.

To pokazuje, że przy Mojżeszu istniała grupa starszych posiadających szczególną odpowiedzialność za cały naród. Biblia przedstawia ich jako wybraną grupę starszych wspierających Mojżesza w odpowiedzialności za lud.

3. Starsi i przełożeni — podział odpowiedzialności

Mojżesz początkowo sam rozstrzygał bardzo wiele spraw. Jetro zauważył, że taki system jest niewydolny. Dlatego Mojżesz miał ustanowić zdolnych, uczciwych i bojących się Boga ludzi jako przełożonych.

Biblia wymienia cztery poziomy:

przełożonych nad 1000,
przełożonych nad 100,
przełożonych nad 50,
przełożonych nad 10.

Opis znajduje się w Wyjścia 18:21–26 oraz Powtórzonego Prawa 1:15.

Od najwyższego poziomu można przedstawić tę strukturę tak:

Bóg → Mojżesz → przełożeni nad 1000 → nad 100 → nad 50 → nad 10 → lud

Obok tej struktury funkcjonowali także 70 starszych Izraela, którzy mieli wspólnie z Mojżeszem nieść odpowiedzialność za naród.

To pokazuje ważną zasadę. Władza i odpowiedzialność zostały rozdzielone.

Mojżesz nie miał sam zajmować się każdą sprawą. Mniejsze sprawy rozstrzygano na niższym poziomie, a trudniejsze przekazywano wyżej.

Jeżeli dla zobrazowania przyjmiemy grupę 1000 osób i potraktujemy wszystkie szczeble matematycznie, otrzymamy:

1 przełożonego nad 1000,
10 przełożonych nad 100,
20 przełożonych nad 50,
100 przełożonych nad 10.

Razem dawałoby to:

1 + 10 + 20 + 100 = 131 przełożonych.

Ale trzeba tutaj dodać: Biblia nie mówi, że na każde dokładnie 1000 osób przypadało dokładnie 131 różnych przełożonych.

Tekst podaje szczeble organizacyjne: tysiące, setki, pięćdziesiątki i dziesiątki.

Nie wyjaśnia natomiast dokładnie:

czy każda jednostka była zawsze matematycznie zagnieżdżona w następnej,
czy wszystkie funkcje pełniły różne osoby,
czy niektórzy przełożeni mogli należeć jednocześnie do innych grup starszych i przywódców.

Struktura władzy była taka:

Bóg → Mojżesz → wielu starszych i przełożonych → lud.

Mojżesz nie sprawował wszystkiego sam. Odpowiedzialność była rozłożona pomiędzy wielu ludzi, a wszyscy mieli podlegać jednemu Prawu pochodzącemu od Boga.

4. Jesu, syn Nuna — przywódca po Mojżeszu

Po śmierci Mojżesza odpowiedzialność za naród otrzymał Jesu, syn Nuna (zmieniono mu imię na Jozue).

Nie był królem. Był przywódcą wyznaczonym do konkretnego zadania.

Miał:

wprowadzić Izrael do ziemi obiecanej,
prowadzić naród podczas walk,
uczestniczyć w podziale ziemi między plemiona.

Nadal funkcjonowali starsi i przywódcy plemion.

System można przedstawić:

Bóg → Jesu, syn Nuna → starsi i przywódcy → plemiona → rodziny.

5. Sędziowie — brak stałego króla

Po śmierci Jesu Izrael nie ustanowił jednego stałego króla. Naród składał się z plemion posiadających własnych starszych i przywódców. Kiedy pojawiało się zagrożenie, Bóg wzbudzał sędziów.

Byli nimi między innymi:

Otniel,
Ehud,
Debora,
Gedeon,
Jefta,
Samson.

Sędzia nie był królem posiadającym stałą władzę dynastyczną. Często był przywódcą powołanym w konkretnym momencie, aby ratować naród.

System można określić jako:

plemiona + starsi + sędziowie wzbudzani przez Boga.

6. Gedeon odrzuca dziedziczne panowanie

Izraelici chcieli, aby Gedeon został ich władcą, a po nim jego syn i wnuk. Oznaczałoby to powstanie dynastii.

Gedeon odmówił.

„Nie będę panował nad wami ani mój syn nie będzie panował nad wami. JHWH będzie panował nad wami” — Sędziów 8:23.

Gedeon wskazał, kto powinien być najwyższym Władcą Izraela.

Nie człowiek.

Bóg.

7. Izrael żąda króla

Później nastąpiła ogromna zmiana. Starsi Izraela przyszli do Samuela i zażądali króla. Chcieli mieć króla podobnie jak inne narody.

Bóg powiedział wtedy Samuelowi:

„Nie ciebie odrzucili, ale Mnie odrzucili, Abym nie królował nad nimi” — 1 Samuela 8:7.

Problemem nie było tylko ustanowienie urzędu króla. Izrael chciał systemu podobnego do narodów otaczających go. Chciał ludzkiego króla jako widzialnego władcy narodu.

8. Saul — pierwszy król

Saul został pierwszym królem Izraela. Rozpoczął się okres monarchii.

System wyglądał teraz inaczej:

Bóg → król → urzędnicy i przywódcy → lud.

Ale król nadal nie był najwyższym prawodawcą. Król sam podlegał Prawu Boga.

9. Bóg ograniczył władzę króla

Powtórzonego Prawa 17:14–20 pokazuje, że król nie mógł robić wszystkiego, co chciał.

Król miał być przede wszystkim przywódcą narodu podległym Bogu i Jego Prawu.

Do jego zadań należało między innymi:

przewodzenie narodowi,
troska o bezpieczeństwo państwa,
prowadzenie narodu w czasie wojny,
sprawowanie sądu i dbanie o sprawiedliwość,
kierowanie administracją państwa,
ochrona porządku w kraju.

Dawid został przedstawiony jako ten, który miał paść lud Izraela i być jego przywódcą — 2 Samuela 5:2.

Salomon prosił Boga o mądrość, aby potrafił sądzić lud i rozróżniać dobro od zła — 1 Królów 3:9.

Król miał więc dużą władzę, ale nie była to władza absolutna. Powtórzonego Prawa 17:14–20 nakładało na niego konkretne ograniczenia.

Król:

miał znać Prawo Boga,
miał posiadać jego odpis,
miał je czytać przez wszystkie dni swojego życia,
miał się uczyć bojaźni przed Bogiem,
miał przestrzegać przykazań,
nie miał nadmiernie gromadzić koni,
nie miał gromadzić wielu żon,
nie miał nadmiernie gromadzić srebra i złota,
nie miał wynosić się ponad swoich braci.

Król nie był źródłem Prawa.

Nie mógł dowolnie zmieniać Bożych zasad tylko dlatego, że był królem.

Miał sam podporządkować się temu samemu Prawu, któremu podlegał lud. Nie był też właścicielem narodu ani jego ziemi.

Był zarządcą i przywódcą odpowiedzialnym przed Bogiem.

Dlatego prorocy mogli wystąpić przeciwko królowi, kiedy łamał Prawo. Samuel zganił Saula. Natan zganił Dawida. Eliasz wystąpił przeciwko Achabowi.

To pokazuje, że: król był pod Prawem. Prawo nie było pod królem.

Najwyższym Władcą nadal pozostawał Bóg.

10. Dawid i Salomon — monarchia zjednoczona

Po Saulu królem został Dawid. Później władzę objął Salomon. Izrael funkcjonował wtedy jako jedno królestwo.

Był:

król,
administracja,
dowódcy,
sędziowie,
kapłani,
starsi.

Ale nawet król nie znajdował się ponad Bogiem. Prorok mógł wystąpić przeciwko królowi. Król mógł zostać ukarany. Król mógł również zostać odrzucony przez Boga.

Najwyższą władzę nadal miał Bóg.

11. Podział królestwa

Po śmierci Salomona królestwo zostało podzielone.

Powstały dwa państwa:

Juda — na południu,
Izrael — na północy.

Oba posiadały królów. W Judzie utrzymała się dynastia Dawida. W północnym Izraelu dynastie często się zmieniały. Nadal jednak prorocy występowali przeciwko królom, kiedy ci łamali Prawo Boga.

To ponownie pokazuje: król nie był najwyższym autorytetem.

12. Asyria i Babilon — utrata niezależności

Północne królestwo Izraela, obejmujące dziesięć pokoleń, zostało podbite przez Asyrię.

Biblia pokazuje, że nie był to tylko skutek polityczny. Bóg odrzucił północny Izrael z powodu jego niewierności, bałwochwalstwa i duchowego nierządu.

„I rozgniewał się JHWH bardzo na Izraela i usunął ich sprzed swojego oblicza; nie pozostał nikt oprócz samego plemienia Judy” — 2 Królów 17:18.

Prorocy porównywali odejście Izraela od Boga do nierządu i cudzołóstwa, ponieważ naród porzucał Boga i zwracał się ku innym bogom — Jeremiasza 3:6–10; Ezechiela 16; Ezechiela 23.

Później podobną drogą poszły również pozostałe dwa pokolenia związane z królestwem Judy.

Bóg zapowiedział:

„Usunę także Judę sprzed mojego oblicza, tak jak usunąłem Izraela” — 2 Królów 23:27.

Juda została następnie podbita przez Babilon. Jerozolima została zdobyta, a świątynia zniszczona.

Najpierw więc Bóg odrzucił dziesięć pokoleń północnego Izraela, a później również Judę i Beniamina, ponieważ także one dopuściły się niewierności wobec Boga.

Od tego momentu Izrael przestał funkcjonować jako niezależna monarchia podobna do czasów Dawida.

13. Persja

Po Babilonie władzę przejęła Persja. Cyrus pozwolił części Izraelitów wrócić do ich ziemi.

Odbudowano świątynię i Jerozolimę. Nie powróciła jednak dawna niezależna monarchia Dawida. Izrael znajdował się pod władzą imperium perskiego.

Co ciekawe, Cyrus został nazwany przez Boga: pomazańcem.

„Tak mówi JHWH do swego pomazańca, do Cyrusa…” — Izajasza 45:1.

To znaczy, że sam Bóg określił Cyrusa jako Swojego pomazańca.

Dlaczego?

Bo Bóg wybrał go do konkretnego zadania.

Cyrus miał:

pokonać inne królestwa,
zdobyć Babilon,
uwolnić lud,
pozwolić na odbudowę Jerozolimy,
umożliwić odbudowę świątyni.

W Izajasza 44:28 Bóg nazywa Cyrusa także Swoim pasterzem i mówi, że wykona Jego wolę. A w Izajasza 45:4 Bóg mówi, że wezwał Cyrusa po imieniu ze względu na Izraela. To nie znaczy, że Cyrus był Izraelitą ani że znał Boga tak jak prorocy. To znaczy, że Bóg użył go jako narzędzia do wykonania swojego planu.

14. Grecy i Rzym

Później ziemie Izraela znalazły się pod wpływem władców greckich. Następnie władzę przejął Rzym.

W czasach Chrystusa nad ziemią Izraela panowało Cesarstwo Rzymskie. Funkcjonowali również lokalni władcy i lokalne struktury starszyzny.

Można więc uprościć system:

cesarz → rzymska administracja → lokalni władcy → starsi i lokalne władze → lud

Podsumowanie systemów władzy w Izraelu

Okres	System
Abraham, Izaak, Jakub	system patriarchalny
Mojżesz	Bóg jako Prawodawca + Mojżesz + hierarchia przełożonych
Jesu, syn Nuna	wyznaczony przywódca + starsi
Okres sędziów	plemiona + starsi + sędziowie wzbudzani przez Boga
Saul	początek monarchii
Dawid	monarchia
Salomon	monarchia
Po Salomonie	dwie monarchie — Juda i Izrael
Asyria i Babilon	władza obcego imperium
Persja	administracja imperialna
Grecy	obca dominacja
Rzym	cesarstwo + lokalni władcy

Historia Izraela pokazuje kilka różnych sposobów sprawowania ludzkiej władzy.

Byli:

patriarchowie,
Mojżesz,
starsi i przełożeni,
Jesu, syn Nuna,
sędziowie,
królowie,
obce imperia.

Ale jedna zasada pozostaje niezmienna.

Bóg jest najwyższym Władcą. To On jest źródłem prawa. Człowiek sprawujący władzę również podlega temu prawu.

Jaki model panowania będzie w przyszłości?

Biblia pokazuje, że przyszły system nie będzie demokracją ani monarchią ustanowioną przez ludzi.

Będzie to Królestwo Boga.

Bóg Ojciec pozostaje najwyższym Władcą.
Pan Jeszu otrzymuje władzę królewską i panuje jako Król — Objawienie 19:16.
Święci otrzymują udział w panowaniu — Daniela 7:27; Objawienie 20:4.
Apostołowie i święci mają sądzić dwanaście plemion Izraela — Mateusza 19:28. 1 Koryntian 6:2–3; Daniela 7:22, 27; Objawienie 20:4.
Ostatecznie Pan Jeszu przekazuje Królestwo Ojcu i sam pozostaje Mu poddany — 1 Koryntian 15:24–28.

Bóg Ojciec → Pan Jeszu jako Król → ustanowieni współrządzący i sędziowie → narody.

Czyli przyszły model to Królestwo Boga z jednym najwyższym źródłem prawa, władzy i sprawiedliwości, a nie system, w którym lud sam ustala, co jest dobre i złe.

Konfederacja Izraela — co to znaczy?

Słowo konfederacja nie występuje w Biblii jako nazwa ustroju Izraela.

Jest to współczesne określenie, które dobrze opisuje sposób funkcjonowania dwunastu plemion.

Samo słowo pochodzi od łacińskiego confoederatio i oznacza związek, przymierze albo połączenie kilku wspólnot.

Konfederacja oznacza więc związek kilku odrębnych wspólnot, które zachowują własną strukturę, ale łączą się pod wspólnymi zasadami i dla wspólnych celów.

Tak można opisać dawny Izrael.

Izrael składał się z 12 plemion.

Każde plemię miało:

własnych starszych,
własnych przywódców,
własne rody i rodziny,
własne terytorium,
własną lokalną organizację.

Jednocześnie wszystkie plemiona łączyły:

ten sam Bóg,
to samo Przymierze,
to samo Prawo,
wspólne pochodzenie od Jakuba,
wspólne miejsce zgromadzenia i służby,
wspólne działania w czasie zagrożenia.

Nie był to więc jeden silnie scentralizowany organizm państwowy podobny do późniejszej monarchii.

Był to raczej związek dwunastu plemion połączonych wspólnym Prawem, wspólnym Przymierzem i najwyższym zwierzchnictwem Boga.

Poszczególne plemiona mogły działać samodzielnie, ale w sprawach dotyczących całego narodu zbierały się razem, podejmowały wspólne działania albo występowały pod wspólnym przywódcą.

Dobrym przykładem jest okres sędziów.

Nie było wtedy stałego ludzkiego króla nad całym Izraelem.

W sytuacji zagrożenia Bóg wzbudzał sędziego, który jednoczył potrzebne plemiona do wspólnego działania.

Dlatego określenie:

„konfederacja dwunastu plemion Izraela”

jest trafnym opisem organizacji narodu, ale trzeba pamiętać, że jest to współczesne określenie historyczno-polityczne, a nie nazwa użyta bezpośrednio w tekście biblijnym.

Najprościej:

12 plemion → własni starsi i przywódcy → wspólne Prawo → wspólne Przymierze → jeden najwyższy Władca — Bóg.

To właśnie odróżniało ten system od późniejszej monarchii, kiedy nad całym narodem ustanowiono jednego ludzkiego króla.